Tag Archives: recensie

Agile with a smile

9789463425803-480x600Samen met Dion Kotteman en Bert Hedeman heb ik het boekje Agile with a smile geschreven.

Overal, in IT land en daarbuiten, hoor je “agile, agile!’ Deze methode heeft stad en land veroverd. En dat is verklaarbaar: met agile gaat je project beter en je levert eerder op wat wordt gevraagd. Niets mis mee toch?

Of toch? Heb je het idee dat die methode soms niet goed werkt, dat er dingen vergeten lijken te worden. Heb je gemerkt dat je soms de grenzen van agile in zicht hebt?

Het kan zijn dat je bent opgegroeid met waterval methodes, dan is dit wel even wat anders.

En weet je precies hoe agile werkt of ben je sterk afhankelijk van de deskundigen om je heen?

Als je in de praktijk hebt gemerkt dat agile werken ook zijn keerzijden heeft, dan is dit een handig boek voor je. Het laat zien hoe je agile kunt aanvullen met bestaande werkwijzen. Dan neemt de succesrate van je projecten toe.

Als je het als manager beter wilt snappen, ook dan is het een handig boek. Het geeft op een speelse manier weer waar je met agile werken tegen aanloopt en hoe je het handiger kunt toepassen.

Bob, de hoofdpersoon van dit boek, heeft dat idee ook: hij werkt op een agile manier, heeft Scrum teams ingericht, een Product Owner aangewezen, maar toch loopt het niet goed. Hij wist niet altijd waar  hij was met zijn projecten. Hij had het overzicht niet. En hij kon de omgeving niet goed uitleggen hoe de puzzelstukken in elkaar moesten passen. Toen hij ook nog op zijn kop kreeg van de compliance mensen, was hij goed ongerust.

Hij wint advies in en ziet dat met een paar redelijk eenvoudige aanpassingen het agile werken veel succesvoller kan zijn. En wat grappig is: de meeste van die aanpassingen kent hij al wel, want die komen uit de methoden die hij overboord had gezet toen ze agile gingen werken.

Dat is de kern van dit boek: agile werken is prima, het is breed toepasbaar, maar zorg dan wel voor meer overzicht, meer samenhang en zicht op de voortgang en de architectuur. Dat is goed te doen en er zijn nauwelijks nieuwe technieken voor nodig. Dit boek laat zien hoe je dat doet.

Dat gebeurt op een chronologische manier: we volgen de weg die je aflegt als je start met agile werken. De problemen die dan naar boven komen zijn achter elkaar gezet. En niet alleen de problemen! We zetten er per probleem ook een heldere oplossing bij. Korte overzichtelijke pagina’s die kort aangeven hoe je het aanpakt.

Dus: agile kan met een smile, maar let even op een paar voorwaarden om het een groot succes te laten zijn!

Bestellen: Agile with a smile

Artikel computable: Agile is meer dan een hype

Boekrecensie: Shake it! – een design thinking-spel voor innovatie en transformatie

9789024404827-480x600Agnes Willenborg en Wina Smeenk bieden met hun boek Shake it! – een design thinking-spel voor innovatie en transformatie en bijbehorende 36 methodekaarten een mooi uitgangspunt om zelf met het design-thinking spel aan de gang te gaan.

Het boek begint met een introductie op design thinking. Vervolgens krijgen we een beschrijving van het spel en aansluitend de voorbereiding om het spel te spelen en het daadwerkelijke spelen inclusief mogelijke oplossingen als er ergens onverhoopt iets ‘misgaat’.

In tegenstelling tot een analytische aanpak gaat design thinking ervan uit dat de gewenste toekomstige situatie nog niet aan alle kanten is gespecificeerd en vastgelegd om te bereiken dat de ontwerpers van de gewenste toekomstige situatie creativiteit en inventiviteit zullen ontplooien.

Design thinking is een iteratief proces waarin we convergeren, divergeren en reflecteren. Binnen design thinking vinden we de volgende stappen en iteraties: probleem – ontdekken/onderzoeken – herinterpretatie – creëren – concept – prototype – evalueren – oplossing.

Binnen het Shake-it! Design thinking-spel komen we drie designfasen en afsluitende syntheses als speelveld tegen. De buitenste ring (zie cover boek) omvat 16 (4×4) stappen binnen de exploratiefase en wordt afgesloten de herinterpretatie van het vraagstuk – de reframing. De middelste ring omvat 12 (4×3) stappen en vertegenwoordigt de creatiefase en sluit af met een blik op de toekomst – de envisaging. De middelste ring betreft de derde fase, de evaluatie van de envisaging en beslaat 8 (4×2) speelvelden.

Om de beurt gooit een deelnemer een dobbelsteen en zet zijn pion volgens de ogen van de dobbelsteen het aantal speelvelden verder en pakt een methodekaart (zie voorbeeld). Iedere methodekaart omvat een opdracht die past bij de fase waarin je zit. Een methodekaart beschrijft de methode die de gooier van de dobbelsteen moet uitvoeren.

2017-07-06 16.05.31Daarnaast hebben de deelnemers de fasen onderverdeeld (geen verplichte volgorde) in rollen. Deze rollen: denker, voeler, creator, doener bepalen het type methodekaart dat je pakt om hiermee ook weer de creativiteit en inventiviteit te bevorderen. Binnen de fase exploratie komen we bijvoorbeeld voor de voeler-rol de kaart Krachtenspel tegen waarbij ingeschat moet worden wie op welke wijze op het probleem reageert. De kaart is onderverdeeld in waarom, hoe en uitkomst.

Overgang van de ene fase naar de andere is een bewuste keuze. Men kan ervoor kiezen om nog een aantal stappen van de huidige fase uit te voeren of terug te keren naar een vorige fase waarmee het iteratieve aspect binnen en over de fasen wordt benadrukt.

Het boek sluit af met een heldere toelichting hoe het spel te spelen waarbij de voorbereiding uiteraard de meeste aandacht krijgt.

Conclusie: Design thinking kom je tegenwoordig steeds meer tegen en dit boekje en bijbehorend spel is een mooie aanpak om hier spelenderwijs kennis van te nemen en dan direct de vruchten te kunnen plukken van het resultaat. De methodekaarten zien er verzorgt uit en nodigen uit om ermee aan de gang te gaan. Er wordt een speelbordje bijgeleverd (of te downloaden via de www.shakeit.nu/het-spel) maar de auteurs leggen uit dat het veel leuker is om zelf een groot bord te maken dat verder door de deelnemers wordt aangevuld met de verschillende in te nemen rollen. Het boekje zelf biedt een eerste introductie op design thinking en besteed veel aandacht aan het spel zelf. Rest mij niet anders om dit spel te gaan spelen bij mijn volgende strategisch vraagstuk, productontwikkeling of transformatie.

Bestellen: Shake it!

Stanford Design Thinking Virtual Crash Course

Boekrecensie: Vijf frustraties van projectmanagers

9789490463519-480x600Marieke Strobbe, Hans Veenman, Leo de Bruijn en Menno Valkenburg hebben hun ervaring als (project)leider, projectbegeleider, trainer en coach op papier gezet en op verschillende plekken aangevuld met praktische modellen. Het boekje Vijf frustraties van projectmanagers … en wat je ermee kunt doen! Leest vlot weg.

Het boekje is opgebouwd rond een vijftal frustraties:

  • ‘Het is net of we als team niet vooruitkomen’
  • ‘Het schiet niet op; ik kan het beter zelf doen’
  • ‘Dat gedrag van hem frustreert mij’
  • ‘Ze nemen geen eigenaarschap’
  • ‘Het projectoverleg kost mij -te- veel energie’

Frustraties die allemaal te maken hebben met de teamontwikkeling. Als rode draad gebruiken de schrijvers een aantal modellen voor teamontwikkeling. Een zelfontwikkeld interactiemodel, het CIPR-model, waarbinnen onderscheid wordt gemaakt tussen Context, Inhoud, Proces en Relatie. Daarnaast het bekende teamfasenmodel van Tuckman (forming, storming, norming, performing en adjourning).

Teamontwikkelschijf P

Downloaden: Teamontwikkelingschijf P

Bij de eerste frustratie, als team niet vooruitkomen, gaan de auteurs uitgebreid in op de fases van Tuckman en krijg je een overzicht van leiderschapsgedrag in de verschillende fasen van teamontwikkeling.

Middels QR-codes, met achterin ook de URL’s, krijg je een aantal bijpassende filmfragmenten uit de As it is in heaven aangeboden die de verschillende Tuckman fases mooi illustreren. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal suggesties van de auteurs hoe met de frustratie om te gaan. Filmfragmenten en suggesties vinden we terug bij alle frustraties.

Om inzicht te krijgen in je eigen gedrag en hoe dat over komt op anderen laten de auteurs zien hoe het Insights Discovery model, gebaseerd op de theorieën van Jung, werkt. In dit model staan vier energiekleuren centraal met elk een centrale kwaliteit (denken-voelen, introversie-extraversie; Helder Blauw: Informatie, Vurig Rood: Actie, Zacht Groen: Relatie, Stralend Geel: Creatie). Een overzicht wordt geboden met gedrag passend bij de verschillende teamfasen.

Bij de derde frustratie, passieve teamleden, krijgen we inzicht in manieren van luisteren (empatisch luisteren, oplossend luisteren, selectief luisteren, doen alsof en negeren) en het geven van feedback.

Bij de frustratie gebrek aan eigenaarschap, hanteren de auteurs het CIPR-model om in kaart te brengen wat een projectmanager/begeleider en zijn team doen bij de start van een project.

Aan de hand van de laatste frustratie krijgen we inzicht in het houden van een goed overleg middels de juiste voorbereiding, uitvoering en afsluiting en hoe om te gaan met de verschillende energiekleuren. Zie hieronder een voorbeeld van een van de bijpassende filmpjes. in dit geval A Conference Call in Real Life.

Conclusie: een must voor projectmanagers maar ook voor agile coaches, scrum masters of agile leads. Juist nu veel organisaties permanente agile teams in een sneltrein vaart opzetten wordt de teamontwikkeling nog weleens veronachtzaamd, met alle gevolgen van dien.

Bestellen: Vijf frustraties van projectmanagers …en wat je ermee kunt doen!

Nieuw Vakblad Projectmanagement

image001Genietend van de zon toch met je vakgebied bezig zijn, het kan. KWD resultaatmanagement heeft ons vakgenoten verwend met een nieuw tijdschrift Vakblad Projectmanagement. Op papier, en dat in het digitale tijdperk, en dat juich ik van harte toe. Ik blijf het namelijk lastig vinden om op mijn iPad een vakblad te lezen.

KWD Resultaatmanagement als uitgever is niet nieuw. De afgelopen jaren hebben zij al zes, zeer positief ontvangen, boekjes uitgebracht in de KWD reeks van en voor projectmanagers. Zie hiervoor de verschillende recensies op mijn blog.

Dit nieuwe vakblad heeft een vergelijkbare frisse layout en leest vlot weg. Dit nummer omvat een aantal artikelen waarin een agile aspect centraal staat. In het eerste artikel wordt ingezoomd op de vraag of of persoonlijkheidskenmerken van traditionele projectmanagers verschillen van die van agile projectmanagers. Een ander artikel onderzoekt of agile nu echt een succes is of niet? Ook wordt ook de opdrachtgever binnen de agile wereld belicht. Is hij de boosdoener achter niet-succesvolle agile projecten? De agile gerelateerde artikelen worden afgesloten met een inkijkje in het renovatie Velsertunnel project waarin agile gewerkt werd zonder dat ze het agile noemden.

Naast de agile gerichte artikelen een stuk over persoonlijk leiderschap en authenticiteit. Wat mij betreft cruciale eigenschappen voor alle projectmanagers en niet alleen binnen de museumwereld, zoals ook in een volgend artikel over de gemotiveerde projectmanager tot uitdrukking komt.

De artikelen worden afgewisseld met een aantal filosofische columns die je wederom aan het denken zetten!

Verder is in het blad een plek ingeruimd voor een afstudeerder. In dit geval over een literatuuronderzoek naar de invloed van agile werken op de motivatie van softwareontwikkelaars.

Conclusie: lof voor KWD Resultaatmanagement die het aandurft (ik heb begrepen dat ze in ieder geval de komende twee jaar in totaal acht nummers gaan maken) om een nieuw vakblad uit te brengen en dan ook nog een keer zonder reclame. Zoveel vakbladen zijn er niet in Nederland. En door een stevige redactieraad is ook de kwaliteit van de artikelen gewaarborgd zoals we in dit eerste nummer hebben kunnen constateren. Ik kijk uit naar nummer twee!

“Knowledge increases by sharing but not by saving.” – Kamari aka Lyrikal

Op de site van KWD Resultaatmanagement kan je je abonneren op dit blad.

Boekrecensie: Kick-off – Methode voor het maken van je projectplan op één pagina waarbij je meteen tot de kern komt

9789461262127-480x600-2Anne Nieboer en Claire Lovell hebben met een aantal co-auteurs het boekje Kick-off – Methode voor het maken van je projectplan op één pagina waarmee je meteen tot de kern komt. Het is een vlot leesbaar (uurtje) en fris opgemaakt boekje.

Daar vorig jaar het boek Project Canvas – samen naar de kern van je project is verschenen ontkom ik er niet aan om ook een vergelijking te maken.

De kern van dit boekje beschrijft het canvas. Daarnaast krijg je ter inspiratie vier ingevulde canvassen en verder een aantal tips voor het werken met de canvasmethode.

In het canvas moeten de volgende onderdelen worden ingevuld waarbij de auteurs vier stappen, uit te voeren tijdens de project-start-up, volgen:

  1. Projectoriëntatie (Achtergrond, Toekomst, Titel)
  2. Projectdefinitie (Doel, Resultaten, Randvoorwaarden, Afbakening
  3. Activiteitenplan (Activiteitenplan, Risicoanalyse, als bijlagen bij het canvas)
  4. Beheersplan (Organisatie, Evaluatie, Geld, Mijlpalen).

ON_Kick-off_Canvas

De canvas is te downloaden op www.overnieuw.nl/kick-off.

Vergelijk ik deze canvas met de Project Canvas (zie bijbehorende blog) dan zijn de verschillende onderdelen te koppelen aan de vijf blokken:

  1. Wat? (Achtergrond, Probleem/Uitdaging, Doelen, Resultaat, Afbakening)
  2. Wie? (Opdrachtgever, Belanghebbenden, Projectteam)
  3. Hoe? (Aanpak, Risico’s, Afhankelijkheden)
  4. Waarbinnen? (Randvoorwaarden, Kwaliteit)
  5. Waarmee? (Tijd, Geld)

Grootste verschil zit tussen de Aanpak bij het Project Canvas en het Activiteitenplan. De auteurs stellen een activiteitenplan voor waarbij per op te leveren resultaat alle taken uitschrijven. Ik heb daar mijn vraagtekens bij daar ze verderop in het boekje aangeven dat de aanpak goed te combineren valt met Scrum. In plaats van taken is een productdecompositie of story map meer op zijn plaats.

Verder liggen Tijd en Mijlpalen in elkaars verlengde. Hier heeft mijn voorkeur het door de auteurs in het canvas voorgestelde visuele tijdslijn.

De vier voorbeelden geven een beeld van ingevulde canvassen. Jammer dat bij de voorbeelden de Activiteitenplannen en de Risicoanalyses ontbreken. Ook volgen geen van de voorbeelden de door de auteurs gegeven instructie bij de titel van de canvassen. Ook zijn bij een aantal canvassen bij Geld niet het projectbudget weergegeven en bij Organisatie niet de projectorganisatie.

Bij de vijf tips krijg je onder andere aanbevelingen hoe een project-kick-off te houden. Verder een korte beschrijving van Scrum. Jammer van de laatste zin waarin gesuggereerd wordt dat je net zo lang doorgaat met volgende sprints totdat het project succesvol is afgesloten. Een van de aspecten die je met een agile aanpak wilt bereiken is het kunnen vasthouden aan een opleverdatum en indien nodig de scope variabel maakt om toch aan de opleverdatum te kunnen voldoen. Daarnaast krijg je een toelichting op een projectevaluatie en het gebruik van een evaluatiespin (te downloaden op www.overnieuw.nl/kick-off waar ook ideeënkaarten ter ondersteuning van het onderdeel creativiteit te vinden zijn). Tenslotte vinden we in dit deel met tips ook een toelichting voor projectleider en projectteam. Een toelichting op de opdrachtgever had ook op zijn plaats geweest.

Conclusie: Het idee van een canvas op één Pagina omarm ik. De twee genoemde canvassen zijn vergelijkbaar en kan je niet zeggen dat de een beter is dan de andere. Persoonlijke voorkeur zal hier de doorslag geven. Dit boekje biedt echter veel minder handvatten om de canvas in te vullen. Ook is voor mij onduidelijk of de auteurs dit nu willen gebruiken voor projecten waar één team aan werkt of ook voor grotere projecten met meerdere teams. Afgaande op de voorbeelden kunnen er meerdere teams zijn. Dan wordt het echter onoverzichtelijk als voor alle resultaten alle activiteiten vooraf uitgewerkt moeten worden en vervallen we weer in waterval-denken en dat moeten we natuurlijk zien te vermijden.

Bestellen: Kick-off – Methode voor het maken van je projectplan op één pagina waarbij je meteen tot de kern komt

Boekrecensie: De kunst van het overtuigen

9789047008712-480x600John Kotter (bekend van o.a. Onze ijsberg smelt!) heeft samen met Lorne Whitehead het boek ‘De kunst van overtuigen – Draagvlak en betrokkenheid creëren’ geschreven.

Een vlot leesbaar boek dat is opgebouwd uit twee delen. In het eerste deel volgen we hoe de protagonist en zijn zwager in een openbare vergadering met 75 aanwezigen een idee uitleggen, verdedigen en een breed draagvlak creëren voor een voorstel voor de bibliotheek in Middenstad.

In het tweede deel krijgen we een theoretische beschouwing, voorzien van vele voorbeelden, hoe te reageren op aanvallen op je voorstel. In totaal worden vierentwintig verschillende algemene en frustrerende aanvalsstrategieën beschreven inclusief effectieve reacties op elk van deze aanvallen.

Het boek begint met een verslag van de vergadering waarbij onze protagonist geen weet heeft hoe te reageren op de aanvallen op zijn voorstel en zien we dat als gevolg van deze vaak verwarring zaaiende, sluwe en irrationele tegenargumenten er onvoldoende draagvlak is ontstaan. Vervolgens wordt de klok teruggedraaid en zien we de protagonist bij zijn zwager te rade gaan en bereiden ze beiden de vergadering voor door naar de mogelijke aanvalsstrategieën te kijken en adequate antwoorden voor te bereiden. We volgen vervolgens de vergadering en zien dat de verschillende aanvallen op de juiste wijze gepareerd worden en een groot draagvlak voor het voorstel wordt bereikt.

Dia1

Downloaden: QRC Overtuigen

In deel twee wordt de methode uitgelegd. Aan de hand van vier manieren om een goed idee te torpederen komen de auteurs uiteindelijk tot vierentwintig mogelijke aanvallen. De vier manieren zijn bangmakerij, uitstel, verwarring en spot (of karaktermoord). Daarnaast krijg je een korte handleiding voor het creëren van draagvlak en betrokkenheid:

  1. inventariseer
  2. fris je kennis op
  3. brainstorm over mogelijke aanvallen
  4. aan de slag! Loop niet weg voor aanvallers, maar stap op ze af en pareer ze met respect en zorg dat je kort en bondig en van gezond verstand getuigt, antwoordt.

Conclusie: handig boekje ter voorbereiding op vergaderingen waar je een voorstel hebt te verdedigen en draagvlak wilt creëren.

Bestellen: De kunst van overtuigen – draagvlak en betrokkenheid creëren

Boekrecensie: De Opdrachtgever – Nieuw leiderschap binnen de overheid

9789401800433-480x600Edwin van Dieën heeft met zijn boek De Opdrachtgever – Nieuw leiderschap binnen de overheid op heldere wijze inzicht gegeven in het opdrachtgeverschap binnen de overheid. Wat is het verschil tussen een bestuurlijk en een ambtelijk opdrachtgever? Hoe lopen de lijnen van opdrachtnemer (projectleider) naar opdrachtgever? Hoe kan je groeien in je rol als opdrachtgever?

Het boek is onderverdeeld in drie delen.

In het eerste deel – Wat is opdrachtgeverschap bij de overheid? – gaat de auteur in op de leiderschap en het opdrachtgeverschap als vorm van leiderschap inclusief verschillende leiderschapsstijlen. Ook wordt de projectdriehoek: bestuurlijk opdrachtgever – ambtelijk opdrachtgever en de projectleider of opdrachtnemer uitgebreid toegelicht en wat de rol is van de volksvertegenwoordiging. In de QRC heb ik dit boekje met de verschillende rollen en relaties samengevat.

Dia1Downloaden: Bestuurlijk Ambtelijk Opdrachtgever

In deel 2 – Hoe word je een betere opdrachtgever? – staat de opdrachtgever centraal. De auteur hanteert hierbij een vijftredenmodel voor professionalisering van de opdrachtgever:

  1. Goede rolverdeling: benoemen en taakomschrijvingen van bestuurlijk opdrachtgever, ambtelijk opdrachtgever en opdrachtnemer. Daarnaast de opdracht (laten) omschrijven.
  2. Verbeter de opdrachtnemer: eisen, selectie, opleiding, coaching
  3. Sturen op momenten: Business Case, opdrachtformulering, selectie opdrachtnemer, faseovergangen, tussentijdse rapportage, escalatie/ad hoc, afsluiting/evaluatie. Waarin ik het vieren van succes aan toe zou willen voegen.
  4. Verbeter de opdrachtgever: competenties (communiceren, macht, visie en leiderschap), gedelegeerd opdrachtgeverschap.
  5. Verbeter de organisatie: hier worden de voorgaande treden verankerd in de organisatie middels inrichting van een pool met projectleiders/medewerkers en bijbehorende trainingen, opleiding en coaching, veranderen naar processturing, het opdrachtgeverschap als functie met bijbehorende training, coaching en opleiding en het ontwikkelen van een visie op de rol van de opdrachtgever.

Het laatste deel gaat in op de opdrachtgever in specifieke situaties zoals de rol van de opdrachtgever naast die van eigenaar van een agentschap (b.v. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit, Rijkswaterstaat, Het Nationaal Archief, et cetera) waarbij de praktijk heel gecompliceerd kan zijn met verschillende opdrachtgevers vanuit verschillende ministeries. Ook het sturen op gemeenschappelijke regelingen (b.v. sociale diensten, recreatieschappen, veiligheidsregio’s, et cetera) als gevolg van structurele samenwerking tussen lagere overheden wordt beschreven aan de hand van het krachtenveld, de tegengestelde belangen tussen opdrachtgevers en het professionaliseren van opdrachtgeverschap bij de sturing op gemeenschappelijke regelingen.

Tenslotte krijg je een beschouwing hoe je als opdrachtgever om moet gaan met een opdrachtnemer die je niet begrijpt en maakt het verschil als je gebruik maakt van een ZZP’er i.p.v. een interne projectleider als opdrachtnemer?

Conclusie: een handig boekje, geschreven vanuit de praktijkervaring van de auteur, voor de opdrachtgever die zijn eigen rol binnen een overheidsorganisatie beter wilt kunnen invullen en voor een projectmanager/projectleider die aan de gang gaat binnen een overheidsorganisatie en het aan te treffen besturingsmodel wilt begrijpen. Daarnaast biedt het vijftredenmodel een stappenplan om het professionaliseren van de opdrachtgever ter hand te nemen en dit is niet alleen bruikbaar binnen de overheid maar ook bij profit organisaties. Verder is het boekje prima geschikt om de verschillen met standaard projectorganisatiestructuren binnen profit organisaties te vergelijken met die binnen de overheid.

Bestellen: De Opdrachtgever – Nieuw leiderschap binnen de overheid