Boek: De kracht van de zwerm, zelfsturing in organisaties

zwermVandaag in de zon het boekje ‘De kracht van de zwerm, zelfsturing in de organisatie’ gelezen. Een vlot geschreven en van mooie foto’s voorzien boekje waarin de sociaal-psycholoog Jaap van Ginneken laat zien dat groepen zich vaak anders gedragen dan individuen. Groepen hebben hun eigen wetmatigheden en patronen. Er worden parallellen getrokken met de natuur en het dierenrijk. Door te kijken naar apenkolonies, roedels wolven, bijen en mieren volkeren maar ook naar de indrukwekkende zwermen spreeuwen. Maar ook de zee, het strand of de woestijn of virussen kunnen ons veel leren. De schrijver neemt ons mee in zijn zoektocht en trekt een zevental lessen inzake organisaties:

  1. Leiderschap en hiërarchie zijn soms onontkoombaar, net als charismatische entrepreneurs (het wolven-apenmodel van leiderschap en hiërarchie).
  2. Het is goed als er een zekere groepsgeest bij de medewerkers heerst, een onderlinge betrokkenheid, een identificatie met de organisatie, een ‘esprit de corps’, met alle neuzen dezelfde kant op – net als bij een kudde (het schapen-runderenmodel van groepen en volgzaamheid).
  3. Niet de driehoek van horde en roedel, noch de gesloten cirkel van de kudde zijn de ideale organisatievorm. Maar de bewegelijke zwerm van vissen en vogels die telkens van vorm verandert (het vissen-vogelmodel van gelijkloop en zelfcoördinatie).
  4. Het gaat er niet om om van te voren een perfecte toekomstvisie te hebben. Het gaat daarentegen om volledig de ruimte te geven aan zelfsturende innovatie, net als bij mieren en bijen. Namelijk afwisselend aan corrigerende terugkoppelingslussen en stimulerende terugkoppelingslussen (het mieren-bijenmodel van innovatie en zelfsturing).
  5. De meest effectieve interne en externe communicatie ontstaat niet doordat een ‘zender’ zomaar een reeks ongevraagde ‘boodschappen’ naar ‘ontvangers’ stuurt, maar door goed te doorgronden wanneer mensen en groepen voor informatie ontvankelijk zijn (het virus-bacteriemodel van communicatie en zelfvermenigvuldiging).
  6. Mensen en dingen zijn soms heel wel in staat om zichzelf spontaan te ordenen, maar soms opeens niet meer (het water-zandmodel van wisselwerking en zelfordening).
  7. Van de individuele mens wordt verwacht dat di steeds veelzijdiger en wendbaarder wordt, zichzelf binnen de organisatie doorlopend evalueert en corrigeert (de 21ste eeuw van de zwerm der zwermen).

Een heerlijk boekje om te lezen om mijn gedachten te ordenen nu ik midden in een grote organisatie transformatie zit. Ik ben benieuwd als ik morgen in de file sta of mijn gedachten afdwalen naar de faseovergangen van materie namelijk vast, vloeibaar en gasvormig. Wanneer kom ik vast te zitten, wanneer komt de file weer in beweging of kan ik lekker doorrijden?

Voor de liefhebber een indrukwekkend filmpje over spreeuwenzwermen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s